نابرابری ابزار تخریب انسجام جامعه
به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ تفرقه در جامعه فرصت طلایی برای عوامل خارجی و فرصتطلبان داخلی فراهم میکند تا با بازی بر روی احساسات آسیبدیده، گسست عمیقتری در بدنه اجتماعی ایجاد کنند؛ در حالی که عدالت، پیوند میان اقشار را تقویت و حس تعلق را جایگزین حس جدایی میکند.
بیشتر بخوانید
خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با علیپناه قرهباغی کارشناس علوم سیاسی گفتگوی تفصیلی تنظیم کرده است که شما را به مطالعه آن دعوت میکنیم.
موجرسا: انسجام اجتماعی به چه معناست؟
قرهباغی با بیان اینکه وحدت و انسجام اجتماعی، نه تنها یک ضرورت اخلاقی، بلکه یک استراتژی حیاتی برای بقای هر ملتی در مواجهه با چالشهای داخلی و تهدیدات خارجی است، اظهار کرد: انسجام اجتماعی یعنی پیوستگی میان اعضای جامعه بر اساس ارزشهای مشترک و پذیرش متقابل تفاوتها.
وی با بیان اینکه در دنیای امروز که جریانهای گوناگون سعی در ایجاد تفرقه و گسست میان ملتها دارند، تقویت پیوندهای اجتماعی بهعنوان یک دژ مستحکم عمل میکند، افزود: جامعهای که در بستر وحدت حرکت میکند، میتواند از تضادهای احتمالی بهعنوان فرصتی برای رشد و تکامل استفاده کند، بهگونهای که تکثر دیدگاهها نه به معنای جدال، بلکه به معنای غنای فرهنگی و اجتماعی باشد.
کارشناس علوم سیاسی گفت: این همافزایی، زیربنای هرگونه پیشرفت اقتصادی و اجتماعی است؛ چرا که هیچ پیشرفتی در بستری از آشوب و تفرقه ممکن نیست.
موجرسا: آیا تفاوت در دیدگاهها و باورها لزوماً با مفهوم وحدت در تضاد است و آیا میتوان در عین تکثر، به انسجام رسید؟
وی با بیان اینکه خیر، وحدت به معنای «یکسانسازی» یا حذف تفاوتها نیست، بلکه به معنای «هماهنگی در عین تفاوت» است، بیان کرد: انسجام واقعی زمانی رخ میدهد که افراد با وجود تفاوت در جزئیات باورها یا دیدگاهها، بر سر اهداف کلان و ارزشهای بنیادین (مانند انسانیت، وطنپرستی و عدالت) به توافق برسند. در واقع، تکثر در یک جامعه، اگر با روحیه مدارا و احترام متقابل همراه باشد، به جای ایجاد گسست، باعث تقویت انعطافپذیری جامعه در برابر بحرانها میشود.
قرهباغی با تأکید بر اینکه برای دستیابی به این سطح از انسجام، بازتعریف مفهوم «سرمایه اجتماعی» ضروری است، ادامه داد: سرمایه اجتماعی یعنی میزان اعتماد متقابل میان شهروندان و نهادها. وقتی اعتماد در جامعه ریشه بدواند، تضادهای کوچک جای خود را به همکاریهای بزرگ میدهند. در این مسیر، عدالت اجتماعی نقش کلیدی دارد؛ زیرا احساس تبعیض و نابرابری، سریعترین راه برای تخریب وحدت و ایجاد شکافهای عمیق در بدنه جامعه است.
وی اضافه کرد: تلاش برای برقراری عدالت و توزیع عادلانه فرصتها، پیششرط اصلی برای ایجاد انسجام است. جامعهای که در آن هر فرد احساس کند دیده شده و حقوقش محترم است، با اشتیاق بیشتری در مسیر پیشرفت جمعی گام برمیدارد و در برابر نفوذ جریانهای تفرقهافکن، مقاومتر خواهد بود.
موجرسا: نقش عدالت اجتماعی در تثبیت وحدت چیست و چگونه نابرابری میتواند به ابزاری برای تخریب انسجام جامعه تبدیل شود؟
کارشناس علوم سیاسی با تأکید بر اینکه عدالت، موتور محرک وحدت است. هرگونه نابرابری شدید یا احساس بیعدالتی، منجر به شکلگیری «گروههای منزوی» میشود که احساس میکنند از جریان اصلی جامعه جدا شدهاند، عنوان کرد: این شکافها، فرصت طلایی را برای عوامل خارجی یا فرصتطلبان داخلی فراهم میکند تا با بازی بر روی احساسات آسیبدیده، تفرقه ایجاد کنند.
قرهباغی بیان کرد: در مقابل، وقتی عدالت حاکم باشد، پیوند میان اقشار مختلف تقویت شده و حس تعلق به جامعه جایگزین حس جدایی میشود؛ در نتیجه، وحدت از یک شعار به یک واقعیت ملموس تبدیل میشود.
قرهباغی افزود: حفظ وحدت و انسجام نیازمند ترویج فرهنگ «گفتگوی سازنده» و «سعه صدر» است. در عصری که رسانههای اجتماعی میتوانند در یک لحظه تفاوتها را به تضادهایی ویرانگر تبدیل کنند، آموزش تفکر انتقادی و ترویج فرهنگ مدارا، تنها راه نجات است. ما باید بیاموزیم که چگونه در عین حفظ هویت فردی و گروهی خود، به «ما» بزرگتری تبدیل شویم که هدفش تعالی جامعه است.
وی گفت: انسجام اجتماعی یک دستاورد یکشبه نیست، بلکه حاصل تلاش مستمر برای شناخت متقابل، بخشش و گذشت از تعصبات است. هرگاه منافع ملی و کرامت انسانی بر منافع گروهی و تعصبات زودگذر پیشانداخته شود، جامعه به نقطهای از ثبات میرسد که هیچ طوفانی قادر به تکان دادن آن نخواهد بود.
موجرسا: عصر دیجیتال و فضای مجازی، چه راهکاری برای جلوگیری از تبدیل تفاوتهای کوچک به تضادهای بزرگ اجتماعی پیشنهاد میشود؟
وی گفت: راهکار اصلی، تقویت «سواد رسانهای» و «اخلاق گفتگو» است. کاربران باید بیاموزند که فضای مجازی نباید میدان جنگ برای اثبات برتری باورهای شخصی باشد. ترویج فرهنگ «نقد بدون تخریب» و تمرکز بر نقاط مشترک به جای تمرکز بر نقاط اختلاف، میتواند مانع از قطبی شدن جامعه شود.
وی ادامه داد: تقویت نهادهای میانجی و ترویج روایتهای مثبت از همبستگی ملی در فضای مجازی، میتواند اثرات تخریبی جریانهای تفرقهافکن را خنثی کند.
انتهای خبر/